به گزارش خبرنگار صنفی آموزشی «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ شروع دوره دانشجویی مانند هر دوره جدید از زندگی ذاتاً تنشزا است و فرد را بهطور طبیعی با شرایط متفاوت و انتظارات جدید مواجهه مینماید، لذا توانمند شدن وسعادتمندی نیازمند کسب مهارت هدف گذاری صحیح و خود شناسی همه جانبه دارد.
ازآنجاکه دانشگاه ها و محیط های دانشجویی در برگیرنده بخش قابل ملاحظه ای از نخبگان و فرهیختگان جوان جامعه می باشند زین سبب حمایت روانی و اجتماعی دانشجویان و دانشگاهیان نیازمند آموزش، ایجاد توانمندی هایی برای تصمیم گیری آگاهانه و سایر تواناییهای روانی اجتماعی می باشد.
بنابراین لازم است در کنار پیشگیری از آسیب های احتمالی، در جهت ارتقای سطح بهداشت روان فردی و اجتماعی دانشجویان و سایر دانشگاهیان که در تعامل و ارتباط متقابل با دانشجویان قرار دارند گام های موثری برداشته شود.
یکی از این گام هایی که وزارت علوم برداشته است تشکیل مرکز مشاوره در دانشگاه ها می باشد.
آیین نامه تشکیل مرکز مشاوره، نخستین بار طی بخشنامه شماره ۲۰۸۳۳۰/۱۳۰۴۲/۴۲۱ مورخ ۸/۱۰/۱۳۶۷ توسط مقام عالی وزارت به دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی ابلاغ گردید.
این آیین نامه سپس در سال ۱۳۷۳ مورد بازنگری قرار گرفت و به دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی ارسال گردید.
پس از آن با توجه به گسترش مراکز آموزش عالی دولتی، غیردولتی و براساس بند ۲ قسمت ۵ ماده ۵ آییننامه مدیریت جامع دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی، پژوهشی و فناوری مصوب ۱۰/۱۲/۱۳۸۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی ابلاغی از سوی مقام عالی وزارت در تاریخ ۳۱/۲/۱۳۹۰ ، مرکز مشاوره دانشجویی باهدف متولی بهداشت روان دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی دولتی و غیردولتی در چارچوب آییننامه تشکیل مرکز مشاوره دانشجویی در دانشگاهها و مؤسسههای آموزش عالی به گونهای مور بازنگری قرار گرفت. سپس درفروردین۱۴۰۲ جدیدترین اصلاحیه آیین نامه مشاوره دانشگاه ها باتوجه به قانون جوانی جمعیت تغییریافته و به دانشگاه ها درجهت اجرا ابلاغ گردیده است.
پیشگامی مرکز مشاوره دانشگاه در جوانی جمعیت
باتوجه به اینکه خانواده اصلی ترین بنیاد جامعه و تاثیرگذارترین نهاد در فرزندآوری و جوانی جمعیت است و جمعیت جوان به عنوان یکی از عوامل مهم اقتدار کشورها به شمار می رود، لازم است این ثروت حیاتی حفظ و تقویت شود. به همین منظور قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت سال گذشته از سوی رئیس جمهور محترم ابلاغ شد.
قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت بر اساس اصل هشتاد و پنجم قانون اساسی، در یک کمیسیون مشترک بررسی شد و پس از موافقت مجلس با اجرای آزمایشی آن به مدت ۷ سال، در دهم آبان ۱۴۰۰ به تأیید شورای نگهبان رسید.
در این قانون همه وزارتخانهها و دستگاههای زیرمجموعه دولت موظف شدهاند تا دستورالعملها، برنامهها و منشورهای مرتبط با خانواده، فرزندآوری و جمعیت را در چهارچوب مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی تهیه کنند و در زمان مقرر ارائه دهند. باتوجه به این قانون رویکرد مرکز مشاوره دانشجویی در دانشگاه ها به مرکز مشاوره دانشجویی و سبک زندگی ایرانی اسلامی تغییر یافت. در همین راستا در این گزارش سعی بر این است که به بررسی تغییرات صورت گرفته در ابلاغیه جدید پرداخته شود.
دانشجو اولویت است
نخستین تغییر در آیینامه جدید دربخش اول که شامل تعاریف است صورت گرفت. با توجه به اینکه آیینه نامه گذشته، در تعریف گستره جامعه هدف تنها به دو کلید واژه اساسی" مؤسسه ومرکز مشاوره دانشجویی" اکتفا کرده بود، بنظرمی رسد قبلا موضوع و محوریت اصلی حول مرکزمشاوره بوده و اولویت اول این مراکز رشد وپرورش خود مجموعه و هویت دهی و سازماندهی موسسه بوده است.
اما آیین نامه جدید با داشتن رویکرد سبک زندگی اسلامی_ایرانی به جامعیت و گستردگی سطح جامعه هدف مورد نظر در دانشگاه ها پرداخته است و مخاطب را در مرکزیت و محور اصلی قرار داده است.
کلید واژه های اساسی و مهم در این آیین نامه به شرح زیر میباشد:
توجه ویژه به اساتید وسایر کارکنان دانشگاه ها که با قشر دانشجویی در ارتباط مستقیم قراردارند نیز که حاکی از اهمیت ویژه به تمامی جوانب و شناخت راه هایی ارتباطی و اثر گزار بر دانشجو است. پس توجه وتفهیم این تعاریف می تواند راهگشایی برای عوامل اجرایی باشد.
اهداف مرکز مشاوره دانشجویی
همانطور که گفته شد دوره جوانی دوره حساس و مهمی در زندگی است. جوانی دورهای است که اختلالات و بیماریهای متعدد میتوانند سلامت جسمی و روحی فرد را تحت تاثیر قرار دهند. به همین دلیل است که گاهی در این دوره فرد نیاز به مراجعه به روانشناس و مشاوره جوانان و مطرح کردن مسائل خود را دارد.
مرکز مشاوره دانشجویی به عنوان یک منبع حمایتی برای دانشجویان در حوزه معاونت دانشجویی فعال بوده است، در همین راستا بخش دوم آیین نامه به تشریح اهداف پرداخته و طبق ماده ۲ اهداف مرکز مشاوره دانشجویی را بطور کلی تلاش در راستای ارتقای سطح سلامت روانی، اخلاقی، معنوی و تربیتی دانشگاهیان و پیشگیری از آسیبهای روانی- اجتماعی عنوان کرده است.
در ادامه باتوجه به گنجاندن قانون جوانی جمعیت در آیین نامه جدید، اهداف دستخوش تغییراتی گردیده وبصورتی جامع تربیان شده است.
اهداف آیین نامه جدید مرکز مشاوره و سبک زندگی اسلامی_ایرانی بدین شرح است:
مرکز مشاوره دانشجویی چه وظایفی دارد؟
باتوجه به اینکه دانشجویان اغلب با اتخاذ تصمیمات شخصی و گفتگو با دوستان، خانواده و اساتید دانشگاه و سایر افراد به حل بسیاری از مشکلات خود می پردازند. اما گاهی اوقات راه درست برای حل این مشکلات آن است که در جستجوی دریافت کمک های محرمانه از افراد متخصص و در محیطی باشند که از خانواده و دوستان جداست و چگونگی زندگی دانشجویی به خوبی در آن درک می شود.
بنابراین باید تمام کارکنان مراکز خدمات مشاوره دانشجویی افرادی واجد شرایط، با تجربه، قابل اطمینان بوده ونیز این مراکز علاوه بر پرداختن به مسائل کلی مشاوره، در زمینه رفع مشکلاتی مانند موانع مطالعه، استرس، اضطراب، افسردگی، اختلالات ناشی از وسواس و سوء مصرف (abuse) نیز دارای مهارت باشند. باتوجه به اهمیت این موضوع بخش سوم آیین نامه به شرح وظایف مرکز اختصاص یافته است.
وظایف عنوان شده در آیین نامه مرکزمشاوره و سبک زندگی اسلامی_ایرانی نسبت به آیین نامه های قبلی تفاوتی نداشته و تنها تغییر صورت گرفته در آیین نامه جدید اضافه شدن مورد چهارم ماده۳ می باشد.
بند چهارم ماده۳ به شرح ذیل است: "مطالعه پرونده های کمیسیون موارد خاص وکمیته انضباطی دانشجویان و بررسی زمینه های روانی_اجتماعی منجر به بروز آسیب ها وبرنامه ریزی های متناسب باآن برای پیشگیری"
"سازمان و تشکیلات" زیربنای فرایندهای منابع انسانی است
ساختار سازمانی، راه یا شیوه ای است که به وسیله آن فعالیت های سازمانی تقسیم، سازمان دهی و هماهنگ می شوند. به عبارت دیگر ساختار سازمانی به عنوان شالوده و چارچوب سازمان، زیربنای اصلی کلیه فرایندهای منابع انسانی را تشکیل می دهد.
بخش چهارم آیین نامه به "سازمان و تشکیلات"مرکز مشاوره اختصاص یافته است. در آیین نامه جدید نقش و جایگاه ویژه " نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها" در مرکز مشاوره از تغییرات اساسی بحساب می آید.
طبق ماده ۵و۴- در ایین نامه های قبلی، مرکز و مسئول آن به پیشنهاد معاون دانشجویی و با حکم رئیس موسسه که به مدت دو سال - که قابل تمدید نیز می باشد- منصوب میشد اما در آیین نامه اخیر، با نظرمستقیم معاون دانشگاه و همانگی نهاد رهبری در دانشگاه منصوب می شود.
شرایط مدیر مرکز مشاوره طبق آیین نامه جدید مشخص شده است:
تبصره ای که ماده شد
با توجه به اهمیت تبصره ماده ۷ در آیین نامه قدیم و نیز رویکرد دینی غالب در آیین نامه جدید،این تبصره تبدیل به ماده مستقل شماره ۹ شد. محتوای ماده ۹ به شرح ذیل می باشد:" به منظور ارائه خدمات بهداشت روان با رویکرد دینی لازم است که مرکز مشاوره موسسه اقدام به بکارگیری حداقل یک نفر دارای مدرک اتمام دوره سطح ۳ حوزه علمیه یا کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی بنماید که دارای مدرک دوره تربیت مشاور (مورد تایید دفتر مشاوره و سلامت وزارت) و نیز حداقل دو سال سابقه مشاوره باشد."
نظارت عامل حیاتی دستیابی به اهداف توسعه است
فرآیند ارزیابی عملکرد یکی از اقدامات اساسی و حائز اهمیتی است که در نتیجه فرایند نظارت حاصل می شود و در بهبود فرایند سازمان نقش بسزایی دارد. بنابراین، بررسی عملکرد، یک فرایند مهم راهبردی تلقی میشود. کیفیت و اثربخشی و عملکرد آن عامل تعیینکننده و حیاتی تحقق برنامههای توسعه است به همین منظور در بخش پنجم نظارت افزوده شده است.
بنظر می رسد اضافه شدن بخش نظارت مهمترین تغییر ایجاد شده در آیین نامه مشاوره دانشگاه هاست چراکه بررسی نتایج وعملکرد ، یک فرآیند مهم راهبردی تلقی میشود.
نظارت برعملکرد ها عامل تعیینکننده و حیاتی برای دستیابی به اهداف برنامههای توسعه است. در صورتی که نظارت همراه با ارزیابی عملکرد با دیدگاه فرآیندی و بطور صحیح و مستمر انجام شود، در بخش دولتی موجب ارتقای پاسخگویی دستگاههای اجرایی و اعتماد عمومی به عملکرد سازمانها و کارآیی و اثربخشی دولت میشود؛ در بخش غیردولتی نیز موجب ارتقای مدیریت منابع، رضایت مخاطب، کمک به توسعه ملی، ایجاد قابلیتهای جدید، پایداری و ارتقامیشود. بنظرمی رسد بخش جدید "نظارت" اضافه شده در آیین نامه می تواند با ارائه الگوی در خصوص شفاف سازی ارزش افزوده آینده روشنی را برای دیگرطرح هاولوایح ایجاد کند.
بودجه ریزی نقشه راه برنامه های سازمانی
هدایت فعالیت های سازمانی مستلزم صرف منابع و انجام هزینه هاست و بدون آن هیچ هدفی قابل تحقق و هیچ مدیریتی قابل اعمال نیست. بنابراین بودجه بندی از ضروریات تلقی می شود. بودجه و مدیریت تطابق و هماهنگی دو فرایند مهم در هدف ها وبرنامه های سازمانی است. چنانچه مراحل سیاستگذاری، تهیه و تنظیم و تصویب بودجه در مقابل وظیفه برنامه ریزی مدیریت قرار گرفته و ابزار آن تلقی می شود. در همین راستا در بخش ششم آیین نامه و براساس ماده ۱۱ در توضیح بودجه مراکز مشاوره دانشجویی اشاره شده است.
پس از بررسی آیین نامه ها گفته می شود، امید است تلاش ها در جهت تغییرات مثبت و به سمت ایجاد زیرساخت های اساسی و بنیادین صورت بگیرد. همچنین مبانی ایجاد شده دارای استحکام لازم بوده تا عملکردها بتوانند نقشی راهگشا برای قوانین جدیدی که در راه اند ایفا کنند.
گزارش از معصومه احمدی
